Jak to się pisze?

Autor: 
Łukasz Przywóski

Praktyka asztangajogi staje się coraz bardziej znana w Polsce. Pojawia się coraz więcej poświęconych jej publikacji. W licznych artykułach można przeczytać raz o ashtanga jodze, innym razem o jodze asztanga(lub ashtanga), rzadziej asztanga-jodze bądź asztangajodze. Moim zdaniem warto usystematyzować kwestię poprawnej pisowni nazw różnych stylów (kundalini, ashtanga, sivananda, satyananda itd.) i rodzajów (bhakti, jnana, hatha itd.) jogi. Będę odwoływał się do asztangajogi jednak przedstawione niżej zasady polskiej pisowni można odnieść do pozostałych typów jogi.

Najczęściej obserwowana forma pisowni ashtanga joga jest niepoprawna ortograficznie. Stanowi kalkę nazwy angielskiej (ashtanga yoga), jednak nie znajduje uzasadnienia w polskiej gramatyce. Dlaczego? Otóż określenie uszczegóławiające/podrzędne (ashtanga) znajduje się przed nadrzędnym (joga). Należałoby tu wprowadzić dywiz (asztanga – joga). Naturalny szyk zdania (nadrzędno - podrzędny) dałby formę joga asztanga.

Dodatkowo zestawianie wyrazów z nieodmienną przydawką (hatha, bhakti) na pierwszym miejscu, jest obce polszczyźnie. Piszemy np. ptak dodo, a nie dodo ptak. Stąd nazwą najbardziej zgodną z duchem polszczyzny byłaby joga hatha, joga bhakti.

Z drugiej strony wielu indologów stosuje w polskojęzycznych publikacjach zapis łączny (hathajoga, asztangajoga, radżajoga, tantrajoga). Pisownia ta odzwierciedla pisownię oryginalną, gdzie każda z wymienionych nazw jest jednym wyrazem. Dlatego też w zapisie polskiej transkrypcji sanskrytu stosuje się zapis łączny.

Podsumowując właściwe i językowo poprawne są formy asztanga-joga, joga asztanga i asztangajoga.

Biorąc pod uwagę uzus językowy (czyli nasze rozmowy w korytarzu i w internetowej cyber-szali) dopuszczalna wydaje się forma asztanga. Skłaniam się ku pełnemu spolszczeniu nazwy (asztanga a nie ashtanga). W tekście pisanym najbardziej podoba mi się zapis łączny.

Kursywy używamy w celu oznaczenia form obcojęzycznych (ashtanga, bhakti), formy spolszczone np: radżajoga piszemy normalna czcionką.

Paweł Witkowski INTools